| ۵ ۱۳۹۴/۹/۲۹ | | |
بازار گردشگری آب گرم و چشمههای معدنی با بالاترین سرعت رشد، سودآورترین بخشهای گردشگری در خاورمیانه است که برخی همسایگان کانون توجه خود را براین بخش متمرکز کرده اند، در ایران اما بسیاری از چشمهها شناسایی نشده و یا فاقد تسهیلات استانداردجهانی برای جذب گردشگر خارجی است.
خبرگزاری میراث فرهنگی – بینالملل – طبق آخرین بررسیهای منتشر شده از سوی موسسات جهانی بازار گردشگری آب گرم و چشمههای معدنی وبازار سلامت با بالاترین سرعت رشد، سودآورترین بخشهای گردشگری در خاورمیانه و شمال افریقا درسالهای آینده است.براین اساس بسیاری کشورهای خاورمیانه همانندامارات کانون توجه خود را براین بخش متمرکز کرده اند درحالی که ایران بسیاری از منابع ارزشمند دراین حوزه یا شناسایی نشده و یا فاقد تسهیلات استانداردجهانی برای جذب گردشگر خارجی است.
طبق امار منتشر شده از سوی Global Wellness Institute (GWI) درآمد امارات متحده عربی تاپایان 2015از محل صنعت چشمههای آب معدنی به بیش از 5.5 میلیارد درهم امارات میرسد وطبق پیش بینی ها تا 2017 به بیش از 8.3 میلیارد درهم میرسد. این رقم صنعت چشمههای آب معدنی امارات را به یکی از سودآورترین بخشهای گردشگری درخاورمیانه و شمال افریقا کرده است. همچنین این رقم بازار چشمه٬های آب معدنی امارات را پس از کشورهای واقع در جنوب صحرای افریقا در رتبه دوم از نظر سرعت رشد بازار درسطح جهانی قرار داده است.
به استناد همین امار فعالان و سیاستگزاران گردشگری در خاورمیانه و مشخصا امارات هدفهای مشخصی را برای جذب گردشگران این بخش تعیین کردهاند وحتی آن را به یکی از کلیدیترین موضوعات درنمایشگاه سفر عربی 2016 مبدل کردهاند. همچنین به منظور جذب سرمایه گذاری دراین صنعت که سریع ترین میزان رشد را دارد مساحت بزرگی از بازار سفر عربی 2016 به طور انحصاری به 25 نمایندگان شرکت کننده از سوی شناخته شده ترین مقصدهای گردشگری سلامت و بهداشت اختصاص داده شود.
طبق گزارش سالانه GWI درسال 2014 درزمینه اقتصاد صنعت چشمه های آب معدنی کشور امارات تا سال 2017 بالاترین میزان رشد را درکل منطقه منا – خاورمیانه و شمال افریقا- وبیش از دو برابر ارزش تجاری کنونی آن با رشدی که از 2012 تاکنون حدود 17.9 درصد برآورد شده، خواهد داشت.
نادج نابلت سدجرز مدیر نمایشگاه دربازار سفر عربی که درمرکز همایشهای بینالمللی دبی اوریل سال 2016 برگزار میشود گفت:«دربررسیهای ما روشن شده است که تمام بازارهای گردشگری بخش گردشگری سلامت به گونهای استثنایی محبوبیت دارد . بیش از 9 درصد رشد سالانه برای این بخش طی دو سال آینده پیش بینی شده که برابربا سرعتی 50 درصد سریع تر از سرعت رشد کل صنعت گردشگری جهانی است.»
به گفته «جان بیوان» رییس دفتر عملیاتی شرکت Spafinder Wellness مقصدهایی که واقعا توان ارایه خدمات ابتکاری به مشتریان و منابع برتر آن در بازارهای جهانی داشته باشند قادرند با کسب بهترین جایگاه درارایه محصولاتی رقابتی تر و سودآورتر درآینده، برتری را در بازارهای فردا ازآن خود کنند.
آمارارایه شده از سویGWI نشانگر آن است که صنعت گردشگری سلامت نشان دهنده 6 درصد از کل سفرهای بینالمللی و داخلی جهان است. همچنین 14 درصد از کل هزینه ها و پول خرج شده درصنعت گردشگری بینالمللی نیز دراین بخش صرف میشود.
طبق همین گزارش گردشگران بخش سلامت به طور میانگین 130 درصد بیشتر از میانگین مسافران بینالمللی پول خرج میکنند که نشانگر فرصت مهم و چشمگیری برای صنعت گردشگری و هتلداری منطقه خاورمیانه و شمال افریقاست که باید با سیاستگزاریهای به موقع و درست، ارایه طیف متنوعی از تسهیلات و تولیدات برای رشد سهم بازار خود، چنین منبع بزرگی از درآمد و بازاری چنین پرسود را هدف قرار دهد.
بخش چشمههای آب گرم و گردشگری سلامت تنهابخشی از بستههای تعریف شده در سیاست٬های رشد صنعت گردشگری در بازار سفرهای عربی 2016 است . طبق گزارش های اعلام شده موضوع اصلی ومحوربازار چشمه های آب معدنی است اما انواع بخشها و موضوعات را همانند فناوری ، گردشگری حلال ، سفرهای تجاری ، گردشگری پایدار ، گردشگری خرید، میراث فرهنگی ، گردشگری ماجراجویی و نیز صنایع هوایی را در بر میگیرد.
طبق گزارش های موجود هم اکنون حدود 10 هزار چشمه آب معدنی در آمریکا وجود دارد. تخمین زده شده که اروپا دارای 1100 چشمه و آمریکای لاتین 1800 چشمه هستند. کشورهایی نظیر فرانسه، آلمان، ایتالیا و ژاپن که در استفاده از منابع آبهای معدنی خود دارای سابقه طولانی هستند، همه ساله تعداد کثیری جهانگرد را به خود جذب کرده و از نظر توریستی و اقتصادی این موضوع در کشورشان اهمیت فراوانی دارد. در ایتالیا سالانه بیش از یک میلیون و 250 هزار نفر که یکچهارم آنها گردشگران یا مسافرن خارجی هستند از آبگرم معدنی استفاده میکنند. کشورهای دیگر چون روسیه، چکسلواکی و آلمان نیز، شرایط درمان با آب گرم معدنی و نیز کادر پزشکی متخصص را با همکاری بیمههای مختلف برای پذیرش بیماران و گردشگران مهیا کردهاند. بهعنوان مثال پزشکان متخصص آبهای معدنی فرانسه حدود 600 نفر هستند و در 100 ایستگاه آب معدنی که حدود یکدهم آن شهرت جهانی دارند به راهنمایی بیماران مشغولند.
این نوع گردشگری در کشورهای توسعهیافتهای همچون اسکاتلند، مجارستان، سوئیس، یونان، نیوزیلند، ایالات متحده، کانادا و کشورهای در حال توسعهای مانند کوبا،کشورهای حوزه کارائیب، کرواسی، هند، اردن، بحرین، مالزی، سنگاپور و تایلند رواج دارد.
درایران آبدرمانی یا گردشگری چشمههای معدنی درایران با توجه به گونهگونی آنها به 6 دسته تقسیم میشود. آبهای گوگردی (سولفوره) که آن را میتوان به طریق تنفسی، به صورت بخور و نوشیدن به کار برد؛ مانند چشمه سادات محله سختهسر (تنکابن).
آبهای سولفاته ونیزآبهای کلروسولفاته که خاصیت تسکیندهندگی، ضدخارش و ملین دارند. برای نمونه از آبهای سولفاته میتوان چشمه آب گرم سراب را نام برد. آبهای بیکربناته به علت گازدار بودن کاربرد خارجی آنها سبب ازدیاد ادرار، کند شدن نبض و باز شدن عروق میشود. نوشیدن آنها نیز سبب ازدیاد ترشحات معده، ازدیاد صفرا، بهبود فعالیت کلیه، دفع اسیداوریک و بهبود متابولیسم پروتئیدها، گلوسیدها و کلسترول میشود. چشمههای خرقان قزوین (کربناته) و سرعین اردبیل (بیکربناته) از جمله این آبها هستند.
آبهای کلروره نیز به صورت درون بدنی و بیرون بدنی جهت درمان بیماریهای روماتیسم، راشیتیسم، یا تورم موضعی به کار میروند. استحمام با آبهای کلروره سبب باز شدن عروق محیطی میشود و بیشتر بهصورت شستوشوی بینی جهت بیماریهای دستگاه تنفسی به کار میروند. این آبها همچنین سبب تحریک دستگاه گوارش میشوند. چشمه قلعه عسکر کرمان از این جمله است.
آبهای حاوی آهن گونه دیگری است که حاوی ترکیبهای مختلف آهن هستند و سبب ازدیاد گلبولهای قرمز و هموگلوبین میشوند و جهت درمان بیماریهای کمخونی و نیز بهبود گوارش و رشد بدن به کار میروند. چشمههای آبعلی و آب گرم لاریجان ازاین دسته هستند. آبهای پرتوزا نیز حاوی گازهای رادیواکتیو بهویژه گاز رادون هستند و کاربرد آنها سبب فزونی فعالیت بافتها میشود و اکثرا برای دردهای روماتیسمی، مفصلی و عصبی به کار میروند. چشمه آب سیاه رامسر و نیز بیشتر آبهای گرم اردبیل از این جملهاند.
پراکندگی چشمههای معدنی ایران و خواص درمانی آنها نشان از آن دارد که ما با یک برنامهریزی مناسب قادریم ضمن حفاظت از این چشمهها از آنها بهعنوان منبعی برای ارزآوری استفاده کنیم. این چشمه های آب گرم درصورت معرفی با بهره گیری از تبلیغات گسترده جهانی و مدیریت صحیح، می تواند هر گردشگری را از هر گوشهای از جهان به سمت ایران بکشاند تا در کنار درمان از دیگر جاذبه های گردشگری کشور نیز بازدی کند.
مسوولان و سیاستگذاران این حوزه نیز در این راستا باید بکوشند ساختارهای سازگار با محیطزیست منطقه و استاندارد را در نزدیکی چنین اماکنی ایجاد کنند یا مشاوره لازم را در این خصوص به سرمایهگذاران علاقهمند ارائه کنند. در پیش گرفتن این تمهیدات در کنار مشارکت مردم محلی در مدیریت گردشگری چشمههای درمانی مناطق مختلف ضمن ایجاد یک مدیریت بهینه و جلوگیری از ایجاد تنش در مناطق گوناگون با فرهنگهای مختلف، توزیع درآمد در سطح ملی را به همراه خواهد داشت و به رشد متوازن یاری خواهد رساند.
مشکل دیگر درمورد چشمههای آب گرم درایران آن است که بسیاری از مراکز باارزش دراین بخش یا شناسایی نشدهاند و یابه دلیل نبود تسهیلات و مدیریت صحیح، به طور عملی مورد بهره برداری قرار نگرفتهاند. چشمههای اب معدنی در خوزستان از این جملهاند. درحالی که خوزستان می تواند بخش قابل توجهای از درآمدهای مورد نیاز خود را از ورود صدها هزار مسافر عراقی که از مرزهای خورزستان وارد ایران می شوند، تامین کند.
به عنوان نمونه چشمههای آب معدنی و گرم و جاذبههای گردشگری طبیعی از جمله گراب بهبهان، بابا احمد اندیکا و گلگیر مسجدسلیمان از مهمترین منابعی هستند که علاوه بر کسب درآمد گردشگری میتوانند در تولید انرژی های پاک وغیر فسیلی از چشمههای آب گرم معدنی مورد بهره برداری قرار گیرند. توجه به مختصات زیست محیطی و ویژگیهای اقتصادی و نقش این مواهب طبیعی در اشتغال زایی و گردشگرپذیری به ویژه میتواند در ایجاد تنوع در بازار گردشگری ایران نیز نقش مهمی ایفا کند.
